Trang chủ Kinh tế Những người đi tiên phong

Những người đi tiên phong

0
4

Sản xuất nông nghiệp đã có những tiến bộ vượt bậc. Tuy nhiên, người nông dân vẫn có bao điều trăn trở, những cánh đồng vẫn khát khao đổi mới để có những bước đi mạnh mẽ hơn trong chặng đường tới. Trong bối cảnh đó có nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn tích tụ ruộng đất, đầu tư lớn làm ăn phát triển… Với những việc làm tự phát, nhưng chúng tôi coi họ là những người đi tiên phong trên cánh đồng…

Những người đi tiên phong

Lúa tím có giá trị cao đang được trồng thử nghiệm trên đồng đất thôn Thống Nhất.

Một ngày đầu tháng chín, khi lúa hè-thu đã chín rộ, chúng tôi đã về những “vựa lúa” của tỉnh. Ông Nguyễn Duy Viên, chủ nhiệm HTX Thống Nhất, xã An Ninh (Quảng Ninh) cho biết, vụ hè – thu địa phương phải vất vả lắm mới “giữ” được 100 ha.

Mặc dù Thống Nhất đang có một vụ lúa hè- thu khá tốt, chắc ăn nhưng ông Viên vẫn kéo chúng tôi đến với những điều còn trăn trở trên đồng đất. Đó là việc làm lúa tái sinh đang loang rộng, tình trạng bỏ ruộng, nhất là vụ hè- thu, người dân đang thiếu “lửa” trong làm lúa… Và có lẽ đây cũng chính là tình trạng chung của nhiều địa phương. Nguyên nhân chính của những điều trên là gì?

Trước khi trả lời thẳng vào câu hỏi, ông Viên đưa ra những con số khá cụ thể trong sản xuất lúa, chẳng hạn nếu làm đất diện tích nhỏ, phải thuê từ 230-240 nghìn đồng /sào, nhưng diện tích lớn từ 7-9 sào trở lên, giá giảm 50-60 nghìn đồng/ sào. Còn gặt tay, thuê nhân công vào khoảng  300 nghìn đồng/sào, nhưng nếu gặt máy chỉ khoảng 150 nghìn đồng/sào mà còn giảm được công tuốt. Tính tổng quát, làm thủ công mỗi sào chi phí tăng hơn đến 200 nghìn đồng so với sản xuất cơ giới trên diện tích lớn.

Vậy sản xuất trên diện tích nhỏ lẻ là nguyên nhân chính của lỗ. Vì lỗ hoặc lời lãi chẳng được bao nhiêu nên nông dân không mặn mà với đồng ruộng. Đây là hạn chế lớn nhất trong sản xuất nông nghiệp của ta hiện nay.

Cánh đồng mẫu lớn (CĐML) sẽ giải quyết được những vấn đề trên? Trước câu hỏi này ông Viên cho hay, CĐML mới chỉ giải quyết được một phần, khi trên cánh đồng mẫu lớn… không lớn lắm, có cả hàng trăm hộ cùng canh tác thì còn ngổn ngang khó khăn. Ông Viên đưa ra một ví dụ trong việc diệt chuột hại lúa vụ hè-thu của địa phương, chỉ có những hộ sản xuất với diện tích lớn mới hăng hái tham gia… Vậy hướng đi nào có thể  tạo nên diện mạo mới, sức sống mới và có thể tạo sự đột phá trên cánh đồng?

Những người đi tiên phong

Ông Nguyễn Đại Ơn là một nông dân thực thụ ở Thống Nhất. Thoạt đầu gia đình ông làm dăm bảy sào ruộng 64, cũng lên bờ xuống ruộng với hạt lúa, củ khoai và đủ mùi cay đắng của thừa rơm, thiếu lúa…

Nhưng rồi khi địa phương tổ chức đấu đất 5%, ông bàn với vợ và tranh thủ ý kiến anh em, họ hàng, tham gia đấu và cộng với ruộng của nhiều hộ gia đình khác không muốn làm ruộng chuyển nhượng lại, ông đã có gần 5 ha. Với diện tích đủ lớn, gia đình ông đã chạy vạy để mua sắm bộ dụng cụ sản xuất tương đối hiện đại như máy cày, máy phay, máy tuốt, máy bơm…

Bên cạnh đó, thực hiện quy hoạch lại ruộng đồng, xây dựng bờ bao, thủy lợi… Những vụ mùa liên tiếp gia đình ông có thu nhập khá… Theo ông Ơn, nhờ làm ruộng với diện tích lớn nên tiết kiệm được rất nhiều công đoạn và tất nhiên là rất lời, dù thuê nhân công với giá khá cao. Năm 2014, ông nhẩm tính thu lãi từ trên diện tích 5 ha với đủ “quân binh chủng” là 250 triệu đồng.

Theo ông Viên, thôn Thống Nhất có trên 10 hộ làm ăn lớn như ông Ơn và các hộ này đều khá giả. Đấy là các hộ Nguyễn Phong Bình, Nguyễn Đại Thỏa… Những hộ này có điểm chung là diện tích sản xuất khá lớn (trên 2 ha), có đủ bộ dụng cụ cơ bản, hiện đại để cơ giới hóa sản xuất (máy cày, máy tuốt, máy bơm…) và kéo theo là lãi khá qua từng vụ sản xuất, sống khá giả ở nông thôn. Điều quan trọng nữa mà như ông Viên rút ra qua thực tế điều hành sản xuất ở địa phương, là chính những hộ gia đình này luôn xông xáo trong những công việc liên quan đến sản xuất trên địa bàn như chống hạn, chống úng, chống dịch bệnh, nhất là đối phó với nạn chuột…

Rời Thống Nhất, chúng tôi lên Hoa Thủy, một xã bán sơn địa của huyện Lệ Thủy. Năm trước, chúng tôi đã nghe ông Nguyễn Đình Hiệu, Bí thư Huyện ủy Lệ Thủy nói về những hộ làm ăn giỏi ở đây. Còn lần này thì được nghe chính những “người hùng” vùng đất “đá mọc”  nói về “làm ăn lớn”.

Ông Phan Văn Dũng ở thôn Xuân Nam sở hữu hơn 10 ha đất sản xuất lúa. Diện tích này tổng hợp từ nhiều nguồn và tích tụ từ nhỏ đến lớn. Nghĩa là lúc đầu, cách đây dăm năm diện tích sản xuất của ông chỉ mới 2 ha. Sau thấy làm ăn khá lên nên ông Dũng mạnh dạn thu hút thêm để có được cánh đồng “thẳng cánh cò bay” cho chính gia đình mình. Ông tâm sự, làm lúa vất vả lắm, nhưng khi đã biết được cách làm ăn thì cũng dễ kiếm tiền. Cách làm ăn đó là gì? – Chúng tôi hỏi lại ông. Đấy là phải có chí làm ăn lớn và mạnh dạn đầu tư bộ dụng cụ sản xuất hiện đại.

Vâng, làm lúa với diện tích trên 10 ha hiển nhiên là người có ý chí ở vùng nông thôn mới dám, còn bộ dụng cụ thì quả là không dễ với người nông dân đi lên từ đồng ruộng. Ông Dũng tâm sự, để có được máy cày, máy bơm, máy tuốt, xe công nông… chúng tôi phải vay mượn nhiều nơi. Và không chỉ mua sắm máy móc, đầu tư để cải tạo ruộng đồng từ những mảnh vá thành ruộng liền bờ liền khoảnh là cả từng đống tiền…

Tiền bạc đã đổ ra đồng là rất lớn, nhưng qua dăm bảy năm làm ăn, gia đình ông Dũng đã thực sự có của ăn của để, hàng năm thu vào 70-80 tấn thóc, lãi trên 30%… Chỉ chừng ấy cũng đủ nói rằng tiềm năng trên đồng đất còn khá tiềm tàng và đồng quê vẫn còn sức quyến rũ với những người biết cách làm… ruộng.

Với Hoa Thủy, theo ông Nguyễn Tiến Lễ, Bí thư Đảng ủy xã, số hộ gia đình có diện tích sản xuất từ 3 ha trở lên khoảng 30 hộ và họ đều là những hộ khá giả trong vùng. Cũng theo ông Lễ, chính họ đã làm cho không khí làm ăn ở vùng quê thuần nông này có những sắc màu mới.

Những rào cản cần khai thông

Khi nói về sản xuất nông nghiệp trong thời gian tới, ông Nguyễn Tiến Lễ cho rằng, để tạo được sự chuyển biến có tính đột phá trong sản xuất nông nghiệp cần có những cách làm mới mà trọng tâm là khuyến khích sản xuất lớn. Bên cạnh CĐML, để giải quyết đầu ra cho nông sản là các hộ sản xuất lớn, có diện tích lớn… phải là hộ sản xuất lớn trong cánh đồng mẫu lớn. Còn anh Nguyễn Duy Viên, lại khẳng định, chỉ có sản xuất lớn, hạt lúa mới có chỗ đứng vững chắc trong cơ chế thị trường khá khắc nghiệt hiện nay…

Những người đi tiên phong

Gặt lúa bằng máy trên đồng đất Bắc Lý (TP Đồng Hới).

Trong chuyến đi này, khi tiếp xúc với những “đại nông dân” chúng tôi mới biết họ đang đối mặt nhiều khó khăn mà ý chí và nghị lực chưa đủ sức vượt qua, có những điều quá tầm “lũy tre làng”.

Vấn đề quan trọng nhất là họ chưa yên tâm để đầu tư lâu dài trên diện tích đất sản xuất mà họ đang sở hữu. Một thực tế là trong những hộ gia đình sản xuất lớn ở các địa phương ruộng đất được tích tụ từ hai nguồn, một là đất 5% của địa phương và nguồn thứ hai là nhận lại ruộng của những hộ gia đình có ruộng nhưng không có nhu cầu sản xuất. Trong khi nguồn đất 5% thường được đấu trong hạn kỳ 2-3 năm.

Theo ông Ơn như thế là quá ngắn, khó cho việc đầu tư, mà phải có kỳ hạn từ 7-10 năm người sản xuất mới mạnh dạn đầu tư lớn. Với đất của các hộ gia đình cho thuê, có hai thực tế không thuận lợi cho sản xuất lớn. Thứ nhất là manh mún, thứ hai là chưa có một ràng buộc pháp lý mà chỉ thỏa thuận miệng với nhau nên người cho thuê ruộng có thể đòi lại bất cứ lúc nào và lúc đó sẽ lỡ chuyện làm ăn của hộ sản xuất lớn. Một vấn đề khác là vốn, ông Ơn nói: Chúng tôi đang muốn tiếp tục nâng cấp phương tiện sản xuất, chẳng hạn như mua thêm máy cày công suất lớn hơn hiện tại nhưng không biết phải vay ở đâu.

Để hộ làm ăn lớn ngày càng nhiều lên, thành phong trào rộng lớn, có nhiều vấn đề cần được giải quyết ở nông thôn hiện nay. Thứ nhất là tiếp tục dồn điển đổi thửa để hạn chế sự manh mún và tạo nên nhiều thửa đất liền kề có cùng xu hướng phát triển (để có thể chuyển nhượng, hoặc liên kết làm ăn…) và cùng với đó là phải có chính sách riêng về chuyển nhượng đất sản xuất.

Thực tế nhiều hộ gia đình không muốn làm ruộng nhưng lại sợ… mất ruộng khi cho người khác sản xuất theo kiểu phát canh. Thứ hai, hỗ trợ các chủ hộ có diện tích đất đai lớn về nguồn vốn, về hạ tầng… Phải coi họ là những nhân tố mới có tác động tích cực đến nhiều vấn đề ở nông thôn, như năng suất và sản lượng cũng như chất lượng hạt lúa, cơ giới hóa trong sản xuất cùng với việc làm cho người lao động… Đầu tư cho họ chính là sự kích hoạt một xu thế sản xuất nông nghiệp mới ở nông thôn.

Văn Hoàng-Tâm Phùng

Theo Báo Quảng Bình