Trang chủ Đất và Người Quảng Bình Chùa Phổ Minh: Những nét văn hóa và lịch sử

Chùa Phổ Minh: Những nét văn hóa và lịch sử

0
4

Phật giáo là một đạo lớn cùa thế giới cũng như ở Việt Nam. Giới Phật giáo có đạo đức nhân từ, bác ái và rất yêu nước, bảo vệ cách mạng và kháng chiến. Chùa Phổ Minh ở Đức Trường (phường Đức Ninh Đông, TP Đồng Hới) gắn liền với cố Hòa thượng Phổ Minh, là một chùa có kiến trúc đẹp, là một cơ sở của kháng chiến Đồng Hới, nơi bảo vệ cho các cán bộ cách mạng Đồng Hới.

Hòa thượng Phổ Minh tên thật là Đặng Giới, hiệu là Từ Thông, quê ở làng Đức Phổ (xã Đức Ninh hiện nay) ông sinh năm Kỷ Hợi (1899) và mất ngày 3/3/1968, tức mồng 5/2 năm Mậu Thân, xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo. Ông mồ côi cha mẹ lúc 10 tuổi, phải ờ với ông chú và được ông chú cho vào Huế học Phật pháp. Sau 12 năm tu hành khổ hạnh, Hòa thượng Phổ Minh trờ về quê và rồi được sự tín nhiệm của làng Động Hải (tức Đồng Hới), được suy tôn là Thượng Tọa và được giới Phật Giáo Đồng Hới bầu làm Trụ trì chùa Linh Quang, một ngôi chùa lớn ở làng Động Hải. Hòa thượng Phổ Minh luôn luôn nghĩ đến Hoằng Dương Phật Giáo, tu hành, từ bi bác ái và yêu nước, thương dân nên được xem là Tổ sư Khai sáng Phật Giáo Quảng Bình. Ở Đức Phổ có một am thờ Phật (chùa nhỏ).

Chùa Phổ Minh: Những nét văn hóa và lịch sửKhoảng năm 1923, một nữ Phật tử chân thành là Cửu Khanh đã phát tâm bồ đề, cúng dường một số tiền, cúng với các tín đồ khác xây dựng một ngôi chùa Phật ở làng Đức Trường (xã Đức Ninh), do ở Đức Phổ không có đất, phải mua ở Đức Trường. Ngôi chùa gồm một gian hai chái, rồi làm thêm nhà Thuyền, nhà khách tả hữu, có thành quách bao quanh, Cửa Tam quan, kiến trúc đẹp, cũng đủ long, ly, qui, phượng, hoa văn hoa lá, chim chóc… Trước chùa có vườn nhài, hoa hồng, hoa mai thơm ngát tạo thành cảnh Phật trang nghiêm, thanh tịnh, quyến rũ du khách, tín đồ đến lễ Phật. Các nhà sư và đệ tử đều thống nhất đặt tư hiệu cho chùa là “Phổ Minh Tự”, bầu bà Cửu Khanh làm Hội chủ của chùa. Hòa thượng Phổ Minh trở về trụ trì chùa này. Hòa thượng chăm lo Phật sự, giáo huấn, đào tạo đệ tử, làm cho Phật giáo vùng Đồng Hới hưng thịnh và cũng làm cho Phật Giáo tỉnh Quảng Bình được thống nhất. Ở Đồng Hới cũng thành lập chùa Hội Quán tỉnh, gọi là chùa Phật Học, ngoài việc phụng sự Phật Pháp còn làm cho quần sinh dân tình lợi lạc, an khang. Thượng tọa Phích Trí Quang, một Tỷ Kheo và là đệ từ của Hòa thượng Phổ Minh, là một điển hình về đạo đức dân tộc và yêu nước, hiện còn sống ờ TP. Hồ Chí Minh, 85 tuổi rẩt có công đức lớn với chùa.

Đến năm Canh Thìn (1940) chùa Phổ Minh được vua Bảo Đại ban sắc phong cho chùa là “Phổ Minh Tự Trú Trì”, là một vinh dự lớn cho chùa. Ở thôn Đức Trường hiện nay có nhiều nhà sư, nhiều nhà thờ Phật. Năm 1951, Chùa Phổ Minh được tôn tạo lại, to đẹp hơn. Năm Nhâm Thìn (1952) Hòa thượng Phổ Minh tổ chức tập chúng an cư (ăn chay, làm việc thiện) trong 3 tháng hè.

Trong thời gian kháng chiến chống Pháp, Hòa thượng Phổ Minh tổ chức đoàn Phật giáo cứu quốc Nam tiến, tích cực hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (TQKC) của Hồ Chủ tịch, tổ chức đoàn y tế phục vụ chiến đấu ở các nơi. Đặc biệt, Chùa Phổ Minh đã che dấu nhiều cán bộ cách mạng về chùa họp bàn công tác. Có lần đồng chí Nguyễn Đức Đẳng, bí thư Thị ủy Đồng Hới về chùa họp thì bị giặc phát hiện, chúng bao vây chùa, nhưng Hòa thượng Phổ Minh đã nhanh ý, cho đồng chí khoác áo cà sa, đội mũ nhà Phật ngồi trước bàn thờ tụng kinh gõ mõ, đã che được mắt giặc và thoát nạn, vì đồng chí Đẳng có biết tụng kinh phật. Lần khác, đồng chí Võ Ty (tức Cai Búa) trưởng Công an Thị xã Đồng Hới về chùa công tác cũng bị địch rình mò, Hòa thượng đã cho đồng chí trèo lên nằm trên máng xối của nhà chùa và thoát nạn. Mấy lần lãnh đạo Thị về họp ở chùa hoặc các cán bộ trên chiến khu về liên lạc với cơ sở tại chùa đều được Hòa thượng và các nhà sư bảo vệ an toàn. Hòa thượng Phổ Minh không ngại nguy hiểm, gian nan, vẫn quyết tâm bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng.

Ngày 18/8/1945, hòa bình lập lại, hàng ngũ Phật giáo dưới sự lãnh đạo của Hòa thượng Phổ Minh đã tham gia công tác văn hóa – xã hội, phục vụ cách mạng rất hiệu quả. Với những thành tích đó, Hòa thượng đã được bầu vào các chức trách:

– Uỷ viên MTTQVN tỉnh Quảng Bình

– Đạibiểu HĐND tỉnh

– Uỷ viên Đoàn Chủ tịch MTTQVN

– Uỷ viên giáo hội Phật giáo Việt Nam và ủy viên “Ban chứng minh Đại Đạo sư” của Giáo Hội.

Trong chiến tranh chống Mỹ, ông vẫn chỉ đạo, động viên Phật tử tham gia hỗ trợ kháng chiến.

Đầu năm 1968, do hoàn cảnh chiến tranh gian khổ, Hòa thượng Phổ Minh bị lâm bệnh nặng và qua đời, hưởng thọ 70 tuổi. Năm 2000, hài cốt của Hòa thượng đã được đưa về cạnh sân chùa, an táng trong Hóa Chân tháp, một tòa tháp lục giác cao 6m, có 3 tầng, kiến trúc khá đẹp, có khắc 2 câu đối:

Câu 1:

Hóa thân thiện xuất một

Pháp thể bổn trạm nhiên

Dịch ý:

Hóa thân cho điều thiện

Thể xác được thanh trong

Câu 2:

Tịnh đức như liên hương xá lợi

Tôn ân khởi giáo lý tây quy

Dịch ý:

Đức trong sạch như hoa sen hương xá lị

Đội ơn giáo huấn được về cõi Tây Thiên

Ở gian trái có thờ các tượng cũ của chùa: Di Lặc, Hộ Pháp, Thích Ca, A Di Đà.

Ở gian phải thờ tượng Thích Ca cũ của chùa.

Ở mặt ngoài của chùa có đôi câu đối:

Câu 1:

Lệ Hải ba trừng tâm tịch cảnh

Mâu Sơn triều kiến diệu không môn

Dịch ý:

Biển Nhật Lệ sóng gợn, nước trong, lòng yên tĩnh như cảnh vật

Núi Đâu Mâu sừng sững uy bái kiến trước cửa nhà phật

Câu 2:

Đại giác thể tôn quách thị chủng sinh khai bổn tỉnh

Năng nhân từ phụ đề huề phẩm loại ngộ được vô vi

Dịch ý:

Cửa phật từ bi mở rộng cho chúng sinh khai sáng nhân tỉnh

Cha hiền con sáng đề huề, nhân loại giác ngộ được điều thiện

Ở mặt trong Tam Quan cũng có đôi câu đối

Câu 1:

Nhất trần bẩt đáo bồ đề địa

Vạn thiện đồng quy bát nhã môn

Dịch ý:

Một điều ác cũng không đến được đất Bồ Đề

Vạn điều thiện đều tụ lại trước cửa Bát Nhã

Câu 2:

Phổ trú tường quang giáo pháp kể thể vĩnh đăng truyện

Minh trì giới hạnh liễu chứng vô vi thị chân không

Dịch ý:

Chùa Phổ Minh giáo pháp truyền dạy thế hệ này sang thế hệ khác

Giới hạnh của chùa minh chứng rằng tôn chỉ của chùa theo Phật pháp

Trong hai câu có bốn chữ đầu của hai vế là “Phổ Minh trú trì” là sắc phong của nhà vua cho chùa.

Trong nội thất chùa có câu đối:

Niêm báo Phật ân phổ hóa chúng sinh thường an lạc

Mông thừa tổ đức minh khai đạo sĩ vĩnh tường quang

Dịch ý:

Biết ơn Phật đã phổ hóa cho chúng sinh được an lạc

Thừa hưởng mở đường cho đạo si đẹp sáng mãi

Gian giữa có bức hoành phi “Phổ Minh tự” làm năm Bảo Đại thứ 13 (1938), hai bên có hai bức hoành phi:

Bảo điện trang nghiêm

Giác hành viên mãn

Dịch ý:

Điện thờ trang nghiêm

Giác ngộ đầy đủ

Ở bàn thờ giữa trong cùng (trên cao) là tượng ba vị Tam Thế (quá khứ – ADi Đà, hiện tại – Thích Ca Mâu Ni, vị lai – Di Lặc). Phía dưới là bức tượng Thích Ca, bằng đồng, cao 3m mới được dâng cúng tháng 7 năm Bính Tuất.

Ngoài hiên, bên trái quả chuông mới được dâng cúng tháng 7 âm lịch năm 2006, cao 1,6m, nặng 500kg. Bên phải là trống đại. Trước đây, quả chuông chùa Thần Đinh bị lưu lạc về Đồng Hới, binh lính ngụy đã dùng đánh hiệu lệnh trong thời Pháp tạm chiếm và đã được nhân dân Đức Ninh chuộc lại đem về Chùa Phổ Minh dùng, vì quả chuông này là do nhà sư Trần Gia Hội người làng Diêm Điền (Đức Ninh) cúng cho chùa Thần Đinh khi chùa này tái lập.

Vấn đề tồn tại hiện nay là chưa có một ban trụ trì chùa Phổ Minh cho thật xứng đáng. Ban Tôn giáo của tỉnh cần cho tái lập Hội Phật Giáo Quảng Bình để chỉ đạo tốt Phật Giáo toàn tỉnh đi đúng đường lối, chủ trương của Đảng.

Một vấn đề nữa là Chùa Phổ Minh xứng đáng là di tích văn hóa – lịch sử cấp tỉnh nhưng việc duyệt hồ sơ chùa của địa phương (phường Đức Ninh) cần được tiến hành để làm cho chùa là nơi tâm linh và điểm du lịch của Đồng Hới cũng như của tỉnh.

Ngày 8/12 năm Bính Tuất tức 26/12/ 2007, chùa Phổ Minh đã được khánh thành, là một ngày trọng đại của Phật Giáo Đồng Hới – Quảng Bình làm cho cuộc sống văn hóa của nhân dân thêm phong phú, đóng góp cho sự giàu đẹp của quê hương.

Theo Ngọc Hiên Hiên, Tạp chí Thông tin KHCN Quảng Bình năm 2010

0 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây