Phát huy tinh thần của “Quảng Bình quật khởi”, ra sức thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đã đề ra (*)

0
55

Phát biểu kết luận của đồng chí Hoàng Đăng Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tại Hội nghị kiểm điểm giữa nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh khóa XVI, nhiệm kỳ 2015-2020.

Phát huy tinh thần của Các đồng chí trong Thường trực Tỉnh ủy điều hành hội nghị.

– Thưa các đồng chí đại diện lãnh đạo các Ban và Văn phòng Trung ương Đảng,
– Thưa các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh,
– Thưa các đồng chí đại biểu và tất cả các đồng chí,

Qua một ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm cao, Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh lần thứ 15 (mở rộng) sơ kết giữa nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 – 2020 đã hoàn thành chương trình đề ra.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cơ quan tham mưu cung cấp đầy đủ báo cáo để Hội nghị có cơ sở thảo luận, đánh giá sát đúng tình hình. Các đồng chí Tỉnh ủy viên và đại biểu dự Hội nghị đã đề cao trách nhiệm, thảo luận sôi nổi, thẳng thắn, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, tâm huyết, đề xuất những giải pháp cần nhấn mạnh và tập trung lãnh đạo, chỉ đạo trong nửa nhiệm kỳ còn lại.

Qua thảo luận, Hội nghị thống nhất cao với Báo cáo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; cho rằng báo cáo đã đánh giá sát, đúng tình hình; đề ra được những nhiệm vụ, giải pháp căn cơ, bài bản, đảm bảo trọng tâm, trọng điểm, tập trung toàn lực cho việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đạt thấp, hoặc chưa đạt trong nửa nhiệm kỳ còn lại. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị các nhiệm vụ, giải pháp trong nửa nhiệm kỳ tới cần cụ thể hơn; có một vài ý kiến băn khoăn về khả năng thực hiện các chỉ tiêu chủ yếu, đặc biệt là chỉ tiêu thu ngân sách của tỉnh.

Ban Thường vụ Tỉnh uỷ giao cơ quan tham mưu nghiên cứu, tổng hợp để đề xuất Thường vụ Tỉnh uỷ và Tỉnh uỷ trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI trong nửa cuối nhiệm kỳ. Trong quá trình xây dựng báo cáo, có ý kiến đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu thu ngân sách, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ nhận thấy: Hội nghị giữa nhiệm kỳ của Tỉnh ủy không có thẩm quyền điều chỉnh Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh đã đề ra, do đó phải bàn biện pháp, giải pháp thật quyết liệt, cụ thể để quyết tâm phấn đấu tổ chức thực hiện mục tiêu Nghị quyết trong phạm vi, khả năng có thể.

Trước khi Hội nghị, thay mặt Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, tôi xin kết luận lại và nhấn mạnh thêm một số nội dung như sau:

Thưa các đồng chí,

1. Về đánh giá kết quả nửa nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thống nhất đánh giá: nửa nhiệm kỳ qua, bối cảnh tình hình tỉnh nhà có nhiều khó khăn hết sức gay gắt so với dự báo, trong đó có những khó khăn không thể lường trước được, nhất là sự cố môi trường biển, thiên tai diễn biến phức tạp, cùng với các đợt mưa lũ liên tiếp xảy ra trong tháng 10-2016 và trận bão lịch sử năm 2017, sự chống phá của các đối tượng chống đối chính trị, kích động, gây rối trật tự trên địa bàn tỉnh… đã gây thiệt hại nặng nề đến kinh tế – xã hội, sản xuất, kinh doanh, đời sống, việc làm của nhân dân, cản trở sự phát triển của tỉnh, nhưng với sự quyết tâm, phấn đấu rất quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nên tỉnh ta đã từng bước vượt qua khó khăn, tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đạt được những kết quả quan trọng.

(1). Trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng kinh tế tiếp tục có bước tăng trưởng; 16/21 chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế – xã hội dự kiến sẽ hoàn thành và hoàn thành vượt mức, trong đó đã có 7/21 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 4/21 chỉ tiêu xấp xỉ đạt. Tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) đạt 6,5%/năm, đây là sự quyết tâm phấn đấu rất lớn của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh nhà trong điều kiện hết sức khó khăn hiện nay. Cơ cấu kinh tế, cơ cấu nội bộ từng ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực; đời sống nhân dân từng bước được cải thiện.

(2). Công tác quy hoạch được chú trọng; ngay sau năm đầu nhiệm kỳ, chúng ta đã tập trung xây dựng thị trấn Kiến Giang, thị trấn Hoàn Lão mở rộng đạt đô thị loại IV; cơ bản hoàn thành rà soát, xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nguồn lực cho đầu tư phát triển, nhất là thu hút đầu tư có nhiều chuyển biến tích cực; nhiều nhà đầu tư có uy tín, thương hiệu đang tích cực triển khai các dự án trên địa bàn, như: Tập đoàn Vingroup, FLC, Pullman, Trường Thịnh, TMS, Ciputra, SCG, Dohwa…

Đặc biệt, vừa qua tỉnh ta đã tổ chức thành công Hội nghị xúc tiến đầu tư với quy mô lớn nhất từ trước tới nay, tổng nguồn vốn cam kết đầu tư đạt 7,34 tỷ USD. Môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện đáng kể.

(3). Sản xuất nông nghiệp mặc dù diễn biến hết sức bất lợi, nhưng nông nghiệp vẫn tiếp tục có sự tăng trưởng; tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu nông nghiệp đạt 47% (mục tiêu Đại hội 46 – 47%); một số dự án đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp với quy mô, chất lượng cao đã đi vào hoạt động.

Khai thác thuỷ sản được phục hồi dần sau sự cố môi trường biển; đã làm tốt công tác , vận động ngư dân phát triển khai thác vùng biển xa; đã hoàn thành chi trả tiền bồi thường sau sự cố môi trường biển. Sản lượng thuỷ sản bình quân giai đoạn 2016-2018 đạt 70,3 ngàn tấn, vượt kế hoạch Đại hội. Sản xuất lâm nghiệp chuyển đổi theo hướng lâm nghiệp xã hội. (Diện tích rừng trồng mới bình quân hơn 5.000 ha/năm – kế hoạch 5.000 ha).

(4). Chương trình được các cấp, các ngành và nhân dân quan tâm, tập trung huy động và sử dụng các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện. (Dự kiến đến năm 2020 có 81 xã hoàn thành tiêu chí nông thôn mới, đạt 59,5% – kế hoạch Đại hội 50%).

(5). Sản xuất công nghiệp tuy gặp nhiều khó khăn, nhưng giá trị sản xuất công nghiệp vẫn duy trì được mức tăng trưởng; một số sản phẩm công nghiệp tăng khá so với các năm trước, như xi măng, clinke, bia, hàng may mặc…

(6). Chương trình phát triển du lịch được quan tâm chỉ đạo quyết liệt, từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; các chỉ tiêu, mục tiêu của Chương trình đạt và vượt kế hoạch đề ra. (Khách du lịch đến tỉnh ta năm 2017 đạt 3,3 triệu lượt, tăng 65,83% so cùng kỳ, trong đó khách quốc tế đạt 130.000 lượt, tăng 160% so cùng kỳ;9 tháng đầu năm 2018, tổng lượng khách du lịch đạt trên 3 triệu lượt, tăng 18,4% so cùng kỳ; trong đó khách quốc tế 129.751 lượt, tăng 27,2% so cùng kỳ)

(7). Trong điều kiện hết sức khó khăn, nhưng thu ngân sách trên địa bàn tăng khá, năm 2018 ước thu 4.000 tỷ đồng, tăng 50% so với năm 2015, tuy không đạt kế hoạch Nghị quyết Đại hội đề ra, nhưng đây là sự phấn đấu rất quyết liệt của các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị.

(8). Kết cấu hạ tầng được phát triển đồng bộ, nhất là hạ tầng giao thông. Nhiều công trình, dự án quan trọng được đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, đô thị, như: Cầu II, Trung tâm Văn hoá tỉnh và một số công trình trọng điểm khác…

(9). Công tác quản lý tài nguyên, khoáng sản được tăng cường; đã kiên quyết rà soát, thu hồi đất đối với các dự án giao đất, cho thuê đất chậm tiến độ; chấn chỉnh tình trạng khai thác tài nguyên, khoáng sản trái phép.

(10). Văn hóa – xã hội tiếp tục đạt những kết quả quan trọng. Công tác xây dựng trường đạt chuẩn Quốc gia, cơ sở vật chất trường lớp được đầu tư nâng cấp, đáp ứng cơ bản dạy và học; chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn được nâng lên. Công tác chăm sóc sức khoẻ nhân dân được chú trọng.

Chương trình giảm nghèo bền vững và giải quyết việc làm, giai đoạn 2016-2020 được triển khai quyết liệt, các mục tiêu, chỉ tiêu về giảm nghèo, giải quyết việc làm hàng năm đều đạt và vượt kế hoạch đề ra. Đời sống của người nghèo và hạ tầng vùng nghèo được cải thiện rõ rệt, việc làm cho người cơ bản ổn định, bộ mặt nông thôn thay đổi đáng kể (Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân mỗi năm 2,24%, kế hoạch Đại hội giảm 2-3%/năm; giải quyết việc làm bình quân cho gần 3,5 vạn người/năm, kế hoạch 3,1-3,2 vạn người; tỷ lệ qua đào tạo nghề mỗi năm tăng từ 2,5-3%, đến cuối năm 2017 đạt 41,3%).

(11). Quốc phòng-an ninh được tăng cường, đã tổ chức tốt các cuộc diễn tập. Cấp ủy, chính quyền các cấp đã chủ động đấu tranh, ngăn chặn có hiệu quả các âm mưu chống phá của các thế lực phản động; dù trong điều kiện có nhiều khó khăn, nhưng an ninh trật tự trên địa bàn được giữ vững. Hoạt động đối ngoại ngày càng được mở rộng.

(12). Hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền các cấp có nhiều chuyển biến tiến bộ. Cải cách hành chính, nhất là cải thủ tục hành chính tiếp tục thu được nhiều kết quả. Tỷ lệ và chất lượng giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo ở các cấp được nâng lên, một số vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài được tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm.

(13). Công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị có nhiều chuyển biến tích cực trên tất cả các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức. Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng đạt nhiều kết quả quan trọng.

Chương trình đổi mới công tác cán bộ, nhiệm kỳ 2015-2020 được tập trung chỉ đạo quyết liệt. Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã cụ thể hóa nhiệm vụ chủ yếu trong công tác cán bộ, là “Tăng cường xiết chặt kỷ luật, kỷ cương” và “tạo chuyển biến tích cực, tạo sức bật mới trong công tác cán bộ”, đã ban hành Quy định số 01-QĐ/TU về trách nhiệm và xử lý trách nhiệm đối với người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao, từng bước khắc phục được những khuyết điểm, hạn chế, nâng cao vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành giải quyết công việc của đội ngũ cán bộ công chức, nhất là người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu, kiên quyết xử lý kỷ luật, điều chuyển công tác đối với cán bộ vi phạm khuyết điểm, được nhân dân đồng tình, đánh giá cao.

Bộ máy tổ chức hệ thống chính trị được sắp xếp, kiện toàn cơ bản đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, thực hiện các mô hình thí điểm trong công tác tổ chức và cán bộ được triển khai quyết liệt. Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên được nâng lên. Công tác rà soát, bổ sung quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý; bồi dưỡng cán bộ dự nguồn cấp uỷ các cấp được triển khai tích cực, đúng quy định.

Các mặt công tác chính trị tư tưởng, kiểm tra, nội chính, dân vận được tăng cường và có nhiều chuyển biến mới. Công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật trong Đảng được tăng cường, đã xử lý một số trường hợp vi phạm, tạo được sự đồng tình trong dư luận xã hội. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí được chú trọng, đã phát hiện, xử lý nghiêm đối với một số vụ việc, vụ án tham nhũng.

Nét nổi bật trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo nửa nhiệm kỳ qua, là: Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã phát huy truyền thống đoàn kết, tích cực đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành với quyết tâm cao và tinh thần năng động, sáng tạo; tập trung cao vào những lĩnh vực khó, phức tạp, những lĩnh vực, địa bàn trọng điểm để chỉ đạo xử lý, giải quyết dứt điểm, kịp thời các vấn đề phát sinh, đột xuất.

Đã thực hiện phương châm làm việc “lời nói đi đôi với hành động”, hướng mạnh về cơ sở. Đã có nhiều đổi mới trong việc tổ chức học tập, quán triệt, triển khai thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương; kịp thời cụ thể hoá, ban hành các chương trình hành động, kế hoạch thực hiện Nghị quyết Trung ương ban hành từ đầu nhiệm kỳ đến nay; tích cực chỉ đạo thực hiện Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và chuyên đề hằng năm.

Hoạt động của Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc triển khai các cuộc vận động, các phong trào thi đua, các chương trình, dự án, chỉ đạo các mô hình giúp dân, tạo được hiệu quả thiết thực, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân.

Thưa toàn thể hội nghị,

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khẳng định: những kết quả đạt được trong hơn nửa nhiệm kỳ qua là hết sức quan trọng, góp phần tạo đà, tạo thế và động lực mới, khí thế mới cho việc hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015-2020 đã đề ra.

Đạt được những kết quả quan trọng đó là nhờ sự đoàn kết, thống nhất cao, sự nỗ lực quyết tâm, phấn đấu rất quyết liệt của Đảng bộ, toàn quân và toàn dân trong tỉnh; lãnh đạo, chỉ đạo có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những vấn đề lớn, quan trọng, cấp bách; đồng thời vừa bao quát, toàn diện; cùng với sự quan tâm giúp đỡ có hiệu quả của Trung ương Đảng, Chính phủ, các ban, bộ, ngành Trung ương. Kết quả đó đã khẳng định tính đúng đắn của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI; khẳng định vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và sự vận dụng phù hợp Nghị quyết Đại hội vào thực tiễn tỉnh nhà.

Tuy nhiên,với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, nghiêm túc tự phê bình và phê bình, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế, khuyết điểm trong từng lĩnh vực công tác, tập trung ở một số vấn đề sau:

(1). Kinh tế của tỉnh còn nhiều khó khăn, tính bền vững chưa cao, dự báo có 5/21 chỉ tiêu chủ yếu về kinh tế – xã hội sẽ không đạt kế hoạch đề ra (đó là: (1). Tốc độ tăng tổng sản phẩm (GRDP) bình quân hằng năm; (2) Giá trị sản xuất công nghiệp; (3) Giá trị sản xuất dịch vụ; (4) GRDP bình quân đầu người; (5) Tổng thu ngân sách trên địa bàn).

– Chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế và năng suất lao động còn ở mức thấp so với nhiều tỉnh trong khu vực và cả nước; môi trường đầu tư kinh doanh dù đã được cải thiện đáng kể nhưng chưa thật sự hấp dẫn, một số dự án tiến độ triển khai chậm, chưa có các dự án động lực thúc đẩy sự  phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

– Du lịch vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, chất lượng dịch vụ hạn chế; còn thiếu các khu vui chơi giải trí, trung tâm mua sắm, cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng cao cấp và các dịch vụ hỗ trợ phục vụ khách, tỷ lệ khách lưu trú còn thấp; đóng góp của ngành du lịch vào tăng trưởng kinh tế còn nhỏ bé.

– Thu ngân sách còn thiếu bền vững, các biện pháp chống thất thu thuế đạt hiệu quả chưa cao; nợ đọng thuế, trốn thuế còn lớn; một số doanh nghiệp làm ăn thua lỗ tự bỏ kinh doanh, không khai báo và không nộp thuế.

– Chỉ số sản xuất và giá trị sản xuất công nghiệp đạt thấp; chưa có dự án sản xuất công nghiệp mới có giá trị kinh tế cao để đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế; sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của một số cơ sở sản xuất công nghiệp còn gặp nhiều khó khăn.

– Sản xuất nông nghiệp còn manh mún; tái cơ cấu ngành nông nghiệp còn khó khăn, chuyển đổi cơ cấu cây trồng chậm, năng suất, chất lượng chưa cao; liên kết hợp tác giữa sản xuất và tiêu thụ sản phẩm còn yếu; còn thiếu những mô hình nông nghiệp công nghệ cao theo chuỗi giá trị; thị trường và giá cả tiêu thụ hàng nông sản không ổn định. Thủy sản được xác định là lĩnh vực có nhiều lợi thế, song hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng và mục tiêu Đại hội đã đề ra. Tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn phát triển chậm.

– Chương trình xây dựng nông thôn mới thực hiện còn nhiều khó khăn, thiếu các nguồn lực đầu tư, các tiêu chí nông thôn mới ở các xã đạt chuẩn còn thiếu bền vững.

– Công tác quản lý, khai thác tài nguyên, khoáng sản và bảo vệ môi trường có mặt chưa chặt chẽ, hiệu quả chưa cao. Thực hiện chính sách giải phóng mặt bằng, tái định cư…, làm nảy sinh nhiều khó khăn.

(2). Văn hóa – xã hội có một số mặt chuyển biến chậm. Mức thu nhập bình quân đầu người còn thấp và cách khá xa so với mục tiêu Đại hội đề ra (Mục tiêu Đại hội đề ra là 65-70 triệu đồng; đến nay mới đạt 37,4 triệu đồng). Tỷ lệ hộ nghèo còn cao (tỷ lệ hộ nghèo cả nước hiện còn dưới 6,7%; trong khi đó tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh là 8,8%); một số vùng có nguy cơ tái nghèo; lao động chưa có việc làm, chưa qua đào tạo nghề còn lớn. Việc làm, đời sống của nhân dân ở vùng miền núi, vùng dân tộc thiểu số, vùng bị thiên tai vẫn còn nhiều khó khăn.

– Công tác quản lý thông tin trên mạng xã hội còn bất cập, yếu kém. An ninh, trật tự, nhất là an ninh nông thôn, còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Cải cách hành chính, cải cách tư pháp, phòng chống tham nhũng, lãng phí  có mặt còn hạn chế. Công tác nắm tình hình chưa chủ động, kịp thời, xử lý các vụ việc xảy ra còn lúng túng.

(3). Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của một số tổ chức đảng tuy có chuyển biến, nhưng có mặt chưa đáp ứng yêu cầu. Một số cấp uỷ chưa làm tốt công tác tư tưởng cho nhân dân trong thực hiện một số công trình, dự án trọng điểm của tỉnh.

Thực hiện Chương trình đổi mới công tác cán bộ còn một số mặt hạn chế; đánh giá cán bộ có mặt chưa toàn diện, chưa sát thực tế; quy hoạch cán bộ ở một số cấp ủy chưa đạt yêu cầu, tỷ lệ cán bộ nữ, cán bộ trẻ còn thấp.

Việc rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy các đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức bên trong các sở, ngành, Mặt trận, đoàn thể còn chậm, có nơi thiếu kiên quyết. Tổ chức bộ máy cấp xã nhiều nơi hoạt động kém hiệu quả, cồng kềnh. Tỷ lệ tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh, đảng viên đủ tư cách hoàn thành nhiệm vụ chưa phản ánh sát tình hình thực tế. Công tác kiểm tra, giám sát, quản lý, phân công nhiệm vụ cho đảng viên ở không ít cơ sở còn thiếu chặt chẽ. Hệ thống chính trị ở cơ sở nhiều nơi còn yếu.

– Công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền ở một số địa phương, đặc biệt là ở cơ sở có một số nơi chưa thật quyết liệt, nhất là trong chỉ đạo điều hành thực hiện các chương trình trọng điểm về kinh tế – xã hội. Một bộ phận cán bộ lãnh đạo, quản lý tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm còn hạn chế, thẩm chí có một số cán bộ vô cảm, thiếu trách nhiệm trước nhân dân.

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh nghiêm túc nhận thấy: Những khuyết điểm, hạn chế nêu trên là những áp lực lớn mà chúng ta cần phải đối mặt, từng bước vượt qua để phát triển bền vững. Những khuyết điểm, hạn chế trong nửa nhiệm kỳ qua có nguyên nhân khách quan là do: ngay từ đầu nhiệm kỳ, trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện nhiều khó khăn gay gắt, phức tạp hơn so với dự báo; thiên tai, dịch bệnh liên tiếp xảy ra; đặc biệt là sự cố môi trường biển; sự chống phá quyết liệt của các đối tượng phản động, chống đối chính trị, cùng với những khó khăn nội tại của nền kinh tế.

Một số dự án kinh tế trọng điểm chậm triển khai, có dự án ngừng hoạt động, làm ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của nền kinh tế. Nhưng, nguyên nhân chính là công tác lãnh đạo, cụ thể hóa, tổ chức thực hiện nghị quyết của một số cấp ủy, chính quyền, nhất là cấp cơ sở còn thiếu quyết liệt, nhạy bén, sáng tạo, chậm đổi mới về tư duy kinh tế. Nhiều nguồn lực chưa được khơi dậy, phát huy.

Tư tưởng trông chờ, ỷ lại trong một bộ phận cán bộ, nhân dân chưa được khắc phục triệt để. Công tác đánh giá, dự báo tình hình thiếu toàn diện và có mặt còn chủ quan nên một số chỉ tiêu, nhiệm vụ đề ra chưa sát.

2. Về nhiệm vụ trong nửa nhiệm kỳ tới

Thưa Hội nghị,

Nửa nhiệm kỳ còn lại, Đảng bộ và nhân dân tỉnh ta phải tập trung giải quyết rất nhiều nhiệm vụ quan trọng, lại đặt trong bối cảnh tỉnh nhà còn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thử thách rất lớn. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu tổng quát cho cả nhiệm kỳ “quyết tâm phấn đấu đưa Quảng Bình phát triển nhanh và bền vững” là một thử thách rất lớn, đòi hỏi cả hệ thống chính trị của tỉnh phải phấn đấu quyết liệt, với một quyết tâm chính trị rất cao mới có thể đạt được.

Vì vậy, trong nửa nhiệm kỳ còn lại, Đảng bộ, quân và dân tỉnh nhà phải tiếp tục nêu cao quyết tâm, phát huy tinh thần của “Quảng Bình quật khởi”, ra sức thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đã đề ra; tập trung cao hơn để thực hiện 5 giải pháp đột phá của cả nhiệm kỳ; lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt đối với các chỉ tiêu đạt thấp hoặc có khả năng khó đạt; đối với các chỉ tiêu gần đạt và đã đạt, cần tiếp tục nỗ lực phấn đấu để đạt mức cao hơn nhằm bù lại cho các chỉ tiêu đạt thấp. Ở đây, tôi xin nhấn mạnh thêm một số vấn đề cụ thể trên các lĩnh vực như sau:

Trước hết, về kinh tế: tiếp tục phấn đấu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, hướng tới phát triển bền vững, nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, tạo cho bằng được bước phát triển bứt phá về môi trường đầu tư, kinh doanh của tỉnh. Trên cơ sở kết quả đánh giá sơ kết giữa nhiệm kỳ, cần tạo bước chuyển biến mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn trong việc thực hiện các nhiệm vụ trên lĩnh vực kinh tế. Thực hiện có chất lượng các đề án tái cơ cấu nền kinh tế, tái cơ cấu ngành, lĩnh vực gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, chú trọng về chiều sâu; nâng cao giá trị gia tăng, năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

– Tập trung chỉ đạo tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển đổi mạnh cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với từng địa phương, gắn với thị trường tiêu thụ, giải quyết đầu ra cho nông sản, tổ chức sản xuất theo chuỗi để nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật; tiếp tục tái cơ cấu chăn nuôi theo hướng tập trung, trang trại, gia trại. Có chiến lược phát triển cây lâu năm phù hợp cho từng địa phương. Đẩy mạnh trồng rừng kinh tế; ngăn chặn và đẩy lùi nạn phá rừng, khai thác, buôn bán lâm sản và động vật trái phép.

Tiếp tục chỉ đạo ổn định sản xuất và đời sống nhân dân, nhất là đối với vùng bị sự cố môi trường biển, vùng thường xuyên bị thiên tai, bão lũ, vùng đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Đẩy mạnh phát triển hiệu quả, bền vững với tầm nhìn dài hạn kinh tế biển. Tiếp tục chỉ đạo thực hiện các chính sách phát triển khai thác vùng biển xa có hiệu quả.

Tập trung chỉ đạo thực hiện có hiệu quả và vững chắc Chương trình xây dựng nông thôn mới, bảo đảm bền vững; nâng cao số tiêu chí đạt được ở từng xã, hạn chế nợ đọng xây dựng cơ bản; phấn đấu để đến 2020 có 81 xã hoàn thành tiêu chí nông thôn mới, đạt 59,5%

– Tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp để đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh. Rà soát lại các khu công nghiệp, khu kinh tế để có kế hoạch phát triển, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, khu kinh tế của tỉnh.

tăng cường chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh giải quyết các thủ tục đầu tư để triển khai các dự án, như: các dự án năng lượng tái tạo, điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối, chế biến gỗ OKAL, OSB, MDF, dự án du lịch nghỉ dưỡng và các dự án quan trọng khác… Tăng cường kêu gọi đầu tư các dự án công nghiệp, chế biến nông, lâm, thuỷ sản, thương mại phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Đối với Dự án Nhiệt điện Quảng Trạch: hiện nay còn vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, chưa được nhân dân chưa đồng tình do còn băn khoăn, lo ngại về vấn đề môi trường bị ô nhiễm sau khi nhà máy đi vào hoạt động. Những băn khoăn, lo ngại đó là hết sức chính đáng.

Vì vậy, cần phối hợp, làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam để thống nhất giải quyết những khó khăn, vướng mắc, thể hiện rõ quan điểm trong lựa chọn công nghệ, phương án xử lý môi trường và cam kết của nhà đầu tư để tạo được sự đồng thuận trong nhân dân.

– Tiếp tục chỉ đạo hoàn thành việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trên cơ sở đó để định hướng, đầu tư phát triển bền vững cho các ngành, lĩnh vực; chú trọng công tác quản lý quy hoạch, chỉnh trang đô thị, cảnh quan, môi trường ở các trung tâm du lịch, các vùng kinh tế động lực, các khu kinh tế, khu công nghiệp của tỉnh.

– Thực hiện đồng bộ các giải pháp để huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trên lĩnh vực giao thông, thủy lợi, các khu neo đậu tàu thuyền, dịch vụ hậu cần nghề cá và các dự án trọng điểm khác. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các giải pháp đẩy nhanh hơn nữa tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Vừa qua, chúng ta đã có nhiều giải pháp tích cực nhưng tiến độ giải ngân vẫn còn chậm do những vướng mắc, bất cập về thể chế và tổ chức thực hiện. Đồng thời, cần khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế – xã hội.

UBND tỉnh chỉ đạo các ngành liên quan gấp rút triển khai ngay một số dự án chậm tiến độ, các dự án trọng điểm của tỉnh nhằm sớm đưa vào khai thác sử dụng, góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, tích cực chỉ đạo các ngành vận động, kêu gọi, thu hút các dự án ODA, FDI, các dự án NGO để tăng thêm nguồn lực cho tỉnh trong điều kiện ngân sách khó khăn.

– Thực hiện các giải pháp phát triển thị trường hàng hóa; khuyến khích các tổ chức, cá nhân sử dụng hàng hóa và dịch vụ do doanh nghiệp trong tỉnh sản xuất và cung cấp. Tích cực tìm kiếm, mở rộng thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng có lợi thế, giá trị gia tăng cao.

– Tiếp tục triển khai thực hiện tốt Chương trình phát triển du lịch, giai đoạn 2016 – 2020. Nâng cao chất lượng dịch vụ, du lịch; mở rộng, nâng cao chất lượng các tua, tuyến; đẩy mạnh phát triển hạ tầng du lịch; khuyến khích, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tư nhân đầu tư xây dựng hạ tầng du lịch tương xứng với tiềm năng, thế mạnh, nhất là du lịch về hang động. Tăng cường liên kết, hợp tác trong và ngoài nước để hình thành các tua, tuyến du lịch trong nước và quốc tế.

UBND tỉnh tập trung chỉ đạo thực hiện tốt các dự án về du lịch đã có chủ trương đầu tư. Khẩn trương làm việc với Bộ, ngành để thúc đẩy nâng cấp ; triển khai Dự án xây dựng tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhân dân Quảng Bình đã được Ban Bí thư Trung ương đồng ý chủ trương; xây dựng Quảng trường Trung tâm thành phố Đồng Hới, Đền thờ các anh hùng, liệt sỹ tỉnh để đưa vào sử dụng vào cuối năm 2019.

Nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ du lịch; tăng cường trách nhiệm, văn hoá ứng xử và lòng mến khách đối với du khách. Đẩy mạnh quảng bá, hợp tác quốc tế, mở rộng thị trường du lịch; duy trì và khai thác có hiệu quả các đường bay hiện có. Đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, giảm ảnh hưởng của tính thời vụ. Phấn đấu xây dựng thương hiệu du lịch Quảng Bình, thực sự là điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế.

– Tập trung thực hiện có hiệu quả các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư, hướng tới các nhà đầu tư có thương hiệu, uy tín, năng lực. Tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, sớm giải quyết những khó khăn, vướng mắc của các nhà đầu tư.

UBND tỉnh chỉ đạo triển khai thực hiện ngay các cam kết của Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2018; tạo điều kiện, hỗ trợ, hướng dẫn nhà đầu tư thực hiện các dự án đã được cấp chủ trương đầu tư, thực hiện các thủ tục để triển khai các dự án ký thỏa thuận hợp tác đầu tư. Tăng cường phối hợp với đơn vị tư vấn Mc Kinsey hoàn chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 để thu hút các nhà đầu tư có thương hiệu, có năng lực, uy tín đầu tư tại tỉnh.

– Lãnh đạo thực hiện đảm bảo lộ trình sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp; tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, phát triển sản xuất, kinh doanh và tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển; khuyến khích, đẩy mạnh phong trào khởi nghiệp.

– Tăng cường quản lý tài nguyên khoáng sản, bảo vệ môi trường; tiếp tục rà soát để thu hồi đất các dự án quá hạn không triển khai; nghiên cứu quy hoạch phát triển các quỹ đất nhà ở cho phù hợp với từng giai đoạn. Có giải pháp tích cực để chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương, ngăn chặn tình trạng khai thác tài nguyên, khoáng sản trái phép, xử lý nghiêm các sai phạm, không để tái diễn. Tăng cường công tác bảo vệ môi trường; chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai.

– Tăng cường giữ vững kỷ luật tài chính – ngân sách Nhà nước, củng cố và phát triển nguồn thu, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh để tăng nguồn thu; rà soát, nắm chắc đối tượng, nguồn thu, chống thất thu, kiên quyết xử lý các trường hợp nợ ngân sách kéo dài, các trường hợp trốn thuế (lưu ý: Chỉ tiêu thu ngân sách Đại hội đặt ra đạt 8.000 tỷ.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, một số dự án theo kịch bản tăng trưởng chưa triển khai được, do vậy chỉ tiêu này sẽ không đạt kế hoạch đề ra. Vì vậy, trong khả năng có thể, phải phấn đấu quyết liệt để thu ngân sách đạt trên 5.000 tỷ, hoặc cao hơn). Mặt khác, phải kiểm soát chặt chẽ các khoản nợ công của tỉnh. Tập trung tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn vốn tín dụng cho các doanh nghiệp và các thành phần kinh tế phục vụ cho phát triển kinh tế xã hội. Tập trung vốn cho các lĩnh vực ưu tiên, chương trình trọng tâm, trọng điểm, đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu.

Hai là, về văn hóa – xã hội, phấn đấu tạo bước chuyển mạnh mẽ hơn trong phát triển lĩnh vực này. Quan tâm chỉ đạo nâng cao hoạt động văn hoá cơ sở, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá; giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội bức xúc, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.

Đẩy mạnh phổ cập giáo dục trung học cơ sở, tiếp tục triển khai thực hiện phổ cập giáo dục bậc trung học, đầu tư thích đáng để nâng cao chất lượng dạy và học ở vùng núi cao, vùng đồng bào dân tộc; kiên quyết xử lý nghiêm tình trạng lạm thu trong giáo dục. Có giải pháp quyết liệt sắp xếp, tổ chức lại việc đào tạo nghề, phục vụ có hiệu quả cho việc phát triển nguồn nhân lực của địa phương.

Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo bằng những biện pháp quyết liệt, đồng bộ đối với các chỉ tiêu còn đạt thấp trong lĩnh vực y tế. Đẩy mạnh giảm nghèo bền vững; khôi phục sản xuất, giải quyết việc làm, ổn định đời sống nhân dân sau sự cố môi trường biển, vùng thường xuyên bị thiên tai, vùng nghèo; khuyến khích người nghèo vươn lên thoát nghèo.

Ba là, tăng cường quốc phòng – an ninh, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, an toàn giao thông. Đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống các hoạt động tội phạm và các tệ nạn xã hội. Chủ động giải quyết dứt điểm các vụ việc lợi dụng sự cố môi trường biển, lợi dụng tôn giáo của các đối tượng phản động để kích động, gây rối an ninh trật tự; phải tạo được sự đồng thuận trong nhân dân về công tác giải phóng mặt bằng, giữ vững an ninh trật tự ở các địa bàn đang có các dự án đang triển khai. Tích cực mở rộng các hoạt động đối ngoại và hợp tác phát triển.

Thứ tư, nâng cao chất lượng quản lý, điều hành của chính quyền. Xiết chặt kỷ luật, kỷ cương; xử lý nghiêm những cán bộ sách nhiễu, gây phiền hà trong giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tập trung chỉ đạo sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền các cấp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả theo chủ trương của Trung ương và của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ.

Thứ năm, tập trung làm tốt các mặt công tác xây dựng Đảng:

(1). Tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; chủ động, kịp thời nắm bắt dư luận xã hội, diễn biến tư tưởng để có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo. Kịp thời định hướng dư luận xã hội để tạo sự thống nhất cao trong Đảng bộ và nhân dân. Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và các chuyên đề hằng năm.

(2). Tập trung làm tốt công tác cán bộ, nhất là những khâu còn yếu, những chỉ tiêu đạt thấp, trong đó lưu ý 7 vấn đề: (1) Chuẩn bị tốt nhân sự đại hội đảng các cấp nhiệm kỳ 2020-2025 theo đúng quy định của Trung ương, bảo đảm tỷ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ; kiên quyết không để lọt những người không đủ tiêu chuẩn và các biểu hiện tiêu cực trong công tác cán bộ. (2) Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ dự nguồn cấp huyện, lớp bồi dưỡng cập nhật kiến thức cho cán bộ chủ chốt cấp tỉnh. (3) Tiếp tục thực hiện tốt một số mô hình: bố trí chức danh bí thư cấp ủy, chủ tịch UBND và cấp trưởng một số ngành cấp huyện không phải là người địa phương; thí điểm bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND ở những nơi có điều kiện; thí điểm mô hình nhất thể hóa một số chức danh tương đồng tại các huyện và một số cơ quan, đơn vị; tiếp tục thực hiện thí điểm thi tuyển chức danh lãnh đạo, quản lý cấp sở, cấp phòng cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội; thí điểm giao quyền cho bí thư cấp ủy lựa chọn, giới thiệu cán bộ ứng cử để bầu ban thường vụ cấp ủy. (4) Rà soát chặt chẽ, sắp xếp cán bộ hợp lý, kiên quyết thay thế, bố trí công tác khác đối với cán bộ hạn chế về năng lực, phẩm chất đạo đức, trách nhiệm yếu. (5) Tăng cường luân chuyển, điều động cán bộ để hoàn thành chỉ tiêu trong nhiệm kỳ 2015 – 2020; (6) Tích cực chỉ đạo rà soát, kiện toàn tổ chức, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ ở các cấp, các ngành theo vị trí việc làm, khung năng lực, bảo đảm đúng người, đúng việc, giảm số lượng, nâng cao chất lượng. Cụ thể hoá các đề án sắp xếp cơ cấu bên trong của các đơn vị trong toàn tỉnh và kiên quyết phải làm cho bằng được. (7) Tiếp tục cụ thể hoá thực hiện những việc cần làm ngay trong năm 2018 và các năm tiếp theo trong các đề án, kế hoạch của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6, Trung ương 7 (khóa XII).

(3).Tập trung hoàn thành tốt Chương trình kiểm tra, giám sát toàn khoá để ra, tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm, những lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, những vấn đề bức xúc được dư luận quan tâm, góp phần đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong cán bộ, đảng viên.

(4). Tiếp tục đổi mới công tác dân vận; thường xuyên đối thoại, nắm chắc tình hình, nhất là nơi có dự án đang triển khai, giải phóng mặt bằng, vùng đồng bào tôn giáo, dân tộc thiểu số để giải quyết kịp thời, bảo đảm ổn định tình hình. Đẩy mạnh thực hiện Quy chế giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận và các đoàn thể chính trị – xã hội, Quy định Mặt trận, các đoàn thể chính trị – xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

(5). Tăng cường công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí; nâng cao chất lượng các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án. Tập trung xử lý dứt điểm các vụ án phức tạp, dư luận xã hội quan tâm; các vụ án diện Thường trực cấp uỷ chỉ đạo; các vụ việc mà Đoàn Công tác số 5 của Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng Trung ương có ý kiến.

(6) Tập trung sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ và cấp uỷ các cấp trong việc thực hiện các Nghị quyết của Đảng. Đẩy mạnh cải cách hành chính trong Đảng, thực hiện nghiêm túc Quy chế làm việc, bảo đảm hoàn thành Chương trình toàn khoá đề ra. Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, lề lối làm việc của cấp ủy các cấp; bám sát cơ sở, sâu sát tình hình, tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm; chỉ đạo giải quyết phải sâu sát, cụ thể, dứt điểm, có hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra.

Thưa toàn thể Hội nghị,

Nhiệm vụ đặt ra cho Đảng bộ và nhân dân tỉnh ta trong nửa cuối nhiệm kỳ 2015-2020 là rất nặng nề, đòi hỏi sự cố gắng, nỗ lực rất quyết liệt của các cấp, các ngành, cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của xã hội, trước hết là vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, các ngành có mặt trong Hội nghị hôm nay.

Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh tin tưởng rằng, trong thời gian tới, các đồng chí sẽ tiếp tục nỗ lực quyết liệt hơn nữa, khẳng định rõ vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu ở mỗi cơ quan, đơn vị; trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi, tập trung lãnh đạo triển khai có hiệu quả cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đã đề ra.

Đến đây, xin tuyên bố bế mạc Hội nghị sơ kết giữa nhiệm kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI.

Xin trân trọng cảm ơn.

————————————————————————————

(*) Đầu đề do Tòa soạn rút trong bài phát biểu.

Nguồn bài viết: Báo Quảng Bình

Loading...

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here