Đại tướng Tổng tư lệnh – Trong trẻo “Tiếng dương cầm”

0
64

Trân trọng giới thiệu bài thơ của Nguyễn Hữu Tình và lời bàn của Nguyễn Trọng Thanh: “ĐẠI TƯỚNG TỔNG TƯ LỆNH trong trẻo “Tiếng dương cầm” tại Hội thảo “” do Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, tạp chí Văn hiến Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 21/12/2018 nhân kỷ niệm  74 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1994 – 22/12/2018) và 5 năm ngày mất của Đại tướng.

Đại tướng Tổng tư lệnh - Trong trẻo “Tiếng dương cầm”
Đại tướng Võ Nguyên Giáp chơi đàn dương cầm. Ảnh: Internet

TIẾNG DƯƠNG CẦM

Tưởng nhớ Đại tướng Võ Nguyên Giáp

về thăm quê hương Yên Tiến, Ý Yên tháng 02 năm 1992.

Người lính già huyền thoại đến quê tôi

Như ánh chớp, sao trời, như sắc nắng

Quê Tống Văn Trân mừng Xuân mừng Đảng

Nghe tiếng dương cầm văng vẳng tiếng chuông ngân

Anh Bộ Đội Cụ Hồ

Trùng điệp khúc hành quân

Trong đội ngũ Nhân dân và Tổ quốc

Lịch sử hiện lên:

Cỗ-xe-đế-quốc lăn kềnh

Con-voi-thực-dân lòi ruột

Nhớ Bác Hồ

Người đã đến quê tôi!

Vị Tướng Già

Nghệ sĩ của ta ơi!

Tiếng dương cầm vang lên

                    Điện Biên hò kéo pháo…

quê ta ơi…

Những giai điệu thác gầm, giông bão

Đánh chắc thắng chắc trận Điện Biên

Thần tốc táo bạo tới Sài Gòn…

Đồng thâm canh

Làng thợ mộc sơn son

Những người lính nghiêm trang trong đội ngũ

Tổng Tư lệnh như cây đa cổ thụ

Nhớ cây đa Lịch sử trước sân đình

Tiếng dương cầm vang lên

Vì nhân dân quên mình

Nghe tiếng đàn Thạch Sanh lui giặc

Tiếng dương cầm vang lên

Vì nhân dân hy sinh

Nghe tiếng đàn Thạch Sanh võ công oanh liệt

Nhân ái bao la

Như sóng biển du dương dập dìu ca hát

Xin Người dạo đàn lên cho núi sông dào dạt

Ca Bài ca

     Tiến bước dưới Quân kỳ

Cõi trăm năm

Người thanh thản ra đi

Và ở lại…

      Người ơi, Người ở lại

Tiếng dương cầm

Tấu lên

Ngân hát mãi

Anh hùng ca, huyền thoại, sử thi…

Yên Tiến, 13/10//2013

NGUYỄN HỮU TÌNH

(Rút trong Tuyển tập Thơ Nam Định 5 năm

       (2011-2015), NXB Hội Nhà văn, 2015).

Lời bình của PHẠM TRỌNG THANH:

Bài thơ mở đầu với lời đề từ trang trọng:“Tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp về thăm quê hương Yên Tiến, Ý Yên tháng 02 năm 1992”. Địa danh Yên Tiến, Ý Yên trong bài thơ là quê hương nhà giáo yêu nước Tống Văn Trân (1908-1935), cán bộ của Tỉnh ủy Đông Dương Cộng sản Đảng Nam Định bị địch bắt và đày ra Côn Đảo. Ông vượt ngục Côn Lôn về Bến Tre hoạt động rồi làm công tác tuyên huấn ở Xứ ủy Nam Kỳ. Năm 1935, sau khi ra Nam Trung Kỳ xây dựng cơ sở cách mạng, ông bị bắt lại và hy sinh trong Khám lớn Sài Gòn.

Xã Yên Tiến là đơn vị điển hình trong phong trào xây dựng hợp tác xã huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định có vinh dự lớn được đón chủ tịch về thăm, ngày 13 tháng 8 năm 1958. Đầu năm 1970, xã được đón Tổng Bí thư Lê Duẩn về tham gia “Tết trồng cây đời đời ơn Bác”. Cây đa đồng chí Tổng Bí thư trồng tại khuôn viên đình làng Thượng Đồng nay đã sum suê tỏa bóng, trở thành Cây đa Lịch sử, niềm tự hào của địa phương. Yên Tiến cũng là nơi có những làng nghề mộc, sơn mài nổi tiếng từ xưa.

Bài thơ Tiếng dương cầm dạt dào cảm hứng được khởi đầu từ lòng kính yêu vô hạn ngày Đại tướng về thăm Yên Tiến, mỗi bước Người đi chừng mang theo âm hưởng tiếng đàn piano hòa điệu tiếng chuông ngân trong không gian nghệ thuật làng quê sáng đẹp lạ thường:

Người lính già huyền thoại đến quê tôi

Như ánh chớp, sao trời, như sắc nắng

Quê Tống Văn Trân mừng Xuân mừng Đảng

Nghe tiếng dương cầm văng vẳng tiếng chuông ngân

“Ánh chớp, sao trời, sắc nắng” – vẻ thiên chương của trời, phong thái ung dung “Người lính già huyền thoại” trên con đường quê Tân Cầu, Thượng Đồng… xã Yên Tiến, huyện Ý Yên. Thơ dìu dặt hồi âm “văng vẳng tiếng dương cầm” sáng lên hình tượng Đại tướng Tổng Tư lệnh ngồi dạo đàn tại ngôi nhà riêng ở đường trong “thành phố hòa bình” Hà Nội. Khổ thơ đầu đáng được khuyên son vì đạt điểm ưu “khai môn kiến sơn” (mở cửa thấy núi).

Người đọc chú ý đến cách chuyển điệu linh hoạt gần với thể thức ca từ, những phân đoạn liên thông liền mạch từ ngày thành lập Đội Việt Nam Giải phóng quân đến điệp trùng đội ngũ Anh Bộ Đội Cụ Hồ. Tác giả vận dụng cả thủ pháp đối ngẫu trong văn học cổ, mượn hình tượng văn học dân gian, học tập cách nói của Bác Hồ để tổng kết võ công oanh liệt thời đại Hồ Chí Minh trong khởi nghĩa Tháng Tám, qua chín năm gian khổ đối đầu với chủ nghĩa đế quốc, xóa bỏ ách thực dân cũ trong mười hai chữ “chọi nhau chan chát”:

Cỗ – xe – đế – quốc lăn kềnh

Con – voi – thực – dân lòi ruột

Tác giả khéo léo xếp làng quê xã Yên Tiến của anh vào “đội ngũ Nhân dân và Tổ quốc” ngày Đại tướng về thăm. Ngày ấy lúa xuân thẳng hàng xuống đồng thâm canh; những người thợ mộc, sơn mài khai trương năm mới với:

Những người lính nghiêm trang trong đội ngũ

Tổng Tư lệnh như cây đa cổ thụ

Nhớ cây đa Lịch sử trước sân đình…

Phân đoạn thơ nối tiếp mạch trữ tình về tài năng quân sự bậc thầy của nhà giáo – vị tướng văn võ song toàn khi Người ngồi trước đội quân hàng phím dài như đất nước, cầm nhịp cho âm điệu hùng tráng khúc quân hành xuyên Việt tràn ngập dư ba ngày toàn thắng:

Vị Tướng Già

          Nghệ sĩ của ta ơi!

Tiếng dương cầm vang lên

Điện Biên hò kéo pháo…

Quảng Bình quê ta ơi…

Những giai điệu thác gầm giông bão

Đánh chắc thắng chắc trận Điện Biên

Thần tốc táo bạo tới Sài Gòn

Tác giả sử dụng điệp âm – điệp khúc của âm nhạc vào thơ trong các câu điệp “Tiếng dương cầm vang lên” để tăng hòa điệu và nhắc lại chủ đề. Tác giả dùng ngôn ngữ biểu cảm khá vững: anh “gọi” Đại tướng Tống Tư lệnh kính yêu là “Người lính già huyền thoại” trong câu “Người lính già huyền thoại đến quê tôi”- đấy là tiếng reo thầm của thơ; lúc đẩy lên cao trào: “Vị Tướng Già/ Nghệ sĩ của ta ơi!” là sắc thái giọng lĩnh xướng trong nghệ thuật hợp xướng. Thủ pháp “liên văn bản”, dùng ca từ, những ca khúc “đi cùng năm tháng”: Vì nhân dân quên mình (Doãn Quang Khải),  Hò kéo pháo, Quảng Bình quê ta ơi (Hoàng Vân), Tiến bước dưới Quân kỳ (Doãn Nho)… khá thành công. Cách liên tưởng, ẩn dụ cũng thật sáng giá: Tiếng dương cầm của Đại tướng với Tiếng đàn Thạch Sanh trong văn học dân gian.Tiếng đàn âm vang giai điệu của “nhân nghĩa thắng hung tàn” từ ước vọng hòa bình, từ lòng nhân ái, khoan dung trong tâm hồn người Việt dưới bàn tay cầm nhịp của người anh hùng thời đại Hồ Chí Minh:

Vì nhân dân quên mình

Nghe tiếng đàn Thạch Sanh lui giặc…

Vì nhân dân hy sinh

Nghe tiếng đàn Thạch Sanh võ công oanh liệt

Nhân ái bao la

Như sóng biển du dương dập dìu ca hát…

Xin Người dạo đàn lên cho núi sông dào dạt

Ca Bài ca

      Tiến bước dưới Quân kỳ…

Ở đoạn kết, những dòng thơ hướng nội chân thành tưởng niệm Đại tướng, Thơ nhẹ như khói trầm thành kính dâng lên anh linh Người, lan tỏa vào sự trường tồn của Đất Nước muôn đời:

Cõi trăm năm

                            Người thanh thản ra đi

Và ở lại…

         Người ơi, Người ở lại

Tiếng dương cầm

Tấu lên

  Ngân hát mãi

Anh hùng ca, huyền thoại, sử thi…

Tôi tâm đắc với cách lập tứ thơ “Tiếng dương cầm” của Nguyễn Hữu Tình. Tứ hay khiến cho bút pháp sử thi trữ tình trôi chảy và hình tượng thơ lồng lộng vút lên.

Nguyễn Hữu Tình là nhà giáo, nhiều năm làm Hiệu trưởng trường trung học cơ sở  xã Yên Tiến, một ngôi trường có truyền thống “dạy tốt, học tốt” của huyện, của tỉnh. Anh cũng là Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật của tỉnh, đoạt giải thưởng thơ ở tỉnh và Trung ương. Tiếng dương cầm tưởng niệm Đại tướng là bài thơ tâm huyết của anh.

Thành phố Nam Định, ngày 21 tháng 11 năm 2018

       P-T-T

PHẠM TRỌNG THANH

   Hoàng hôn thiêng liêng

Kính dâng ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

Người lính trẻ vừa thay viên trực

Núi Thọ mây dàn hoàng hôn

Đảo Yến choàng khăn sương biển

bình yên khép cánh chim chiều

Đường lượn bước đá dăm lạo xạo

chúng tôi nối hàng ngước lên

Trên tay em

cúc đại đoá nắng nồng

Trên tay anh

nhang thơm thao thức Thành Nam

Đuốc trầm hương thắp

điểm danh sao trời

cúi dâng Đại tướng

Người của trí – dũng – liêm –  trung

hun đúc bao đời…

Trong tâm thế triệu người yêu nước

những ngày tàu hải tặc

nghênh ngang khuấy đảo Hoàng Sa

Xin bước lên thành kính

điểm tựa nhân văn

Tổ quốc vinh quang Biển Trời Sông Núi

kết thành một khối

sừng sững biển Đông

lấp lánh Quảng Bình

Trời sao dâng hương núi Thọ

Đại tướng anh linh

huân công trùng điệp

non cao vịnh biếc

Chúng tôi

     kính cẩn

                           nghiêng mình…

Quảng Bình – Nam Định, 2.5.2014

Nguồn: Văn hiến Việt Nam

Loading...

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here